काठमाडौँ । रसुवाको भोटेकोशी बाढीपछि फेला परेका शवका कारण महाराजगञ्जस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालको शवगृह भरिँदै गएको छ। अस्पतालका अनुसार बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट हालसम्म ६० वटा शव ल्याइएकोमा ८ वटाको मात्रै पहिचान भएको छ।
अस्पतालमा अब बढीमा १० वटा शव मात्र राख्न सकिने अवस्था रहेको जनाएको छ। बाढीमा ज्यान गुमाएका अधिकांशका शव कुहिएको तथा क्षतविक्षत अवस्थामा ल्याइएकाले व्यवस्थापनमा थप चुनौती देखिएको अस्पतालले जनाएको छ।
फरेन्सिक विशेषज्ञ डा. गोपाल चौधरीका अनुसार शव राख्ने फ्रिजको क्षमता १५० वटा भए पनि कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेर अन्तिम संस्कारको प्रतीक्षामा रहेका ८० वटा पुराना शव यसअघि नै छन्। उनका अनुसार थप १० वटा शव आएपछि समेत राख्न कठिन हुने अवस्था छ। शवगृह क्षेत्र दुर्गन्धित बनेको र थप शव आए बाहिरै राख्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने उनले बताए।
यसैबीच, बाढीपछि पहिचान हुन नसकेका तथा बेवारिसे शव व्यवस्थापनका लागि सरकारले कानुनी प्रक्रियाअनुसार जमिनमुनि गाड्ने कार्य अघि बढाएको छ। ‘पहिचान नभएका तथा बेवारिसे शव व्यवस्थापनसम्बन्धी निर्देशिका (संशोधन), २०८३’ लाई आधार बनाएर यस्तो प्रक्रिया थालिएको हो।
निर्देशिकाअनुसार पहिचान नखुलेका शव गाड्नुअघि डीएनए लगायत महत्त्वपूर्ण आनुवंशिक नमुना अनिवार्य रूपमा सङ्कलन गरी सुरक्षित राखिने व्यवस्था छ। भविष्यमा आफन्तले शव दाबी गरेमा वैज्ञानिक आधारबाट पहिचान गर्न सकियोस् भन्ने उद्देश्यले नमुना सुरक्षित राखिएको अस्पतालले जनाएको छ।
नेपाल प्रहरीको पछिल्लो तथ्याङ्कअनुसार बाढी प्रभावित विभिन्न क्षेत्रमा हालसम्म ७३४ वटा शव फेला परेका छन्। तीमध्ये पहिचान हुन नसकेका ३८४ शवलाई कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी सुरक्षित रूपमा जमिनमुनि व्यवस्थापन गरिसकिएको जनाइएको छ।
स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयका एक अधिकारीले बेवारिसे शव व्यवस्थापनसम्बन्धी निर्देशिकाले प्राविधिक तथा मानवीय पक्षलाई सन्तुलित गर्दै शव व्यवस्थापनको प्रक्रिया स्पष्ट गरेको बताए। डीएनए नमुना सुरक्षित राखिएकाले भविष्यमा आफन्तको खोजीमा आउने परिवारलाई वैज्ञानिक तथा कानुनी आधारमा शव पहिचान गर्न सहज हुने उनको भनाइ छ।
