काठमाडौं । नेपाल बीमा प्राधिकरणले शाखा रहित घुम्ती बीमा सेवा चार वर्ष अघि संचालनमा ल्याएको थियो । उक्त योजनाले नागरिकहरुलाई बीमा कम्पनीहरुको शाखा कार्यालय नभएको ठाउँमा पनि बीमा गर्न मिल्ने प्रावधान अघि सारेको थियो । सुरुवाती दिनमा घुम्ती बीमा कार्यक्रमले आम नागरिकहरुलाई निकै सहजता प्रदान गरेको थियो ।
झट्ट हेर्दा बैंकहरुले संचालन गरेको शाखारहित सेवा जस्तै यो सेवा पनि उस्तै देखिएको थियो ।
बीमा कम्पनीहरु, नियामक निकाय नेपाल बीमा प्राधिकरण तत्कालिन (बीमा समिति) तथा बीमा क्षेत्रका शुभचिन्तकहरुले उक्त बीमाको महत्वबारे समिक्षा गर्दै निकै चर्चा गरेका थिए । बिस्तारै यो कार्यक्रमलाई बढ्वा गर्दै लाने पक्षमा नेपाल बीमक संघ पनि देखिएको थियो । बीमक संघले पनि घुम्ती बीमाले बीमकहरुको शाखा पुग्न नसकेको ठाउँमा आफ्नो बीमा योजनाहरु पुर्याएर जनतालाई सेवा गर्ने मौका मिलेको थुप्रै अभिव्यक्तीहरु दिएको थियो ।
बिस्तार-बिस्तारै घुम्ती बीमाले उच्च गति लिनु पर्ने साटो सो कार्यक्रम केही सुस्ताएको जस्तो देखिन थाल्यो । त्यसरी घुम्ती बीमा कार्यक्रमलाई जोडदार रुपले अघि बढाउँन नसक्नुमा बीमा क्षेत्रका जानकारहरुले कोरोना महामारीलाई पनि केही दोष दिएका छन् । त्यस्तै, बीमा गराउँन कम्पनीहरु गएको ठाउँमा पनि बीमाको जानकारी कमी भएकाले कतिपय ठाउँमा समस्या आएको उनीहरुको भनाई छ । तर, घुम्ती बीमाको प्रभाव कम गर्नुको साटो त्यसलाई थप प्रभावकारी रुपमा अघि बढाउँनु पर्ने पक्षमा भने अहिले पनि बीमा क्षेत्रको नियमनकारी निकाय नेपाल बीमा प्राधिकरण तथा बीमा कम्पनीहरु देखिएका छन् ।
आर्थिक भ्वाईससँगको कुराकानीमा नेपाल बीमा प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक राजुरमण पौडेलले घुम्ती बीमा निकै राम्रो कार्यक्रम रहेको र त्यसलाई सकेसम्म प्रभावकारी कार्यन्वयनमा जोड दिनुपर्ने बताएका छन् । कार्यकारी निर्देशक पौडेलले घुम्ती बीमाले जो कोहीलाई बीमाको पहुँचमा समेटनु पर्छ भन्ने समावेशी धारणा बोकेकाले पनि उक्त मोडेल अपरिहार्य रहेको बताएका हुन् । घुम्ती बीमाकै कारण बीमा कम्पनीहरुले शाखा खोल्न नसक्ने ठाउँमा बीमा गर्न गराउँन सहज हुने कार्यकारी निर्देशक पौडेलको अनुभव छ । उनले ठाउँको ठाउँ बीमा हुने र त्यही पोलिसी उठाएको ठाउँमा नै गएर दाबी तिर्ने भएकाले पनि यो मोडेल निकै राम्रो रहेको उनको भनाई छ । यसको बिस्तारका लागि केही कम्पनीहरु निकै इच्छुक र सफल रहेको उनको भनाई छ ।
यता प्रभु इन्स्योरेन्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) सन्चित बज्राचार्यले पनि घुम्ती बीमा कार्यक्रम नेपाली बजार सुहाँदो रहेको बताएका छन् ।
तत्कालिन बीमा समितिले घुम्ती बीमा सम्बन्धि मार्गदर्शन नै जारी गरेको थियो । उक्त मार्गदर्शनमा आम जनतामा सहज ढंगले न्यूनतम लागतमा नागरिकहरुको घर दैलोमा नै बीमा पुयाउँने उदेश्य तोकिएको छ । पछिल्लो समय सो कार्यक्रमको माग हुन थालेको अवस्था छ । विगतमा घुम्ती बीमामा सफलता पाएका वा कम बीमापोलिसी बेचेका दुवै किसिमका बीमा कम्पनीहरुले हाल सो कार्यक्रम आवश्यक रहेको बताएका छन् ।
बीमित रहेको स्थानमा वा घरदैलोमा नै बीमकका प्रतिनिधीहरु पुगेर बीमालेख बिक्री गराउँने उक्त कार्यक्रमको उदेश्य रहेको छ । त्यसरी घुम्ती बीमा गराउँदा बीमा कम्पनीहरुले आफ्नो नियामकबाट पूर्वस्वीकृती लिनुपर्ने व्यवस्था छ ।
घुम्ती बीमामा जो कोहीले ५० लाख रुपैयाँसम्मको घर बीमा गर्न पाउँने व्यवस्था गरिएको छ । त्यस्तै, सावधिक जीवन बीमा, म्यादी जीवन बीमा, कृषि बीमा, लघु बीमा, दुर्घटना बीमाका स्किमहरु रहेका छन् ।
त्यस्तै, पाँच लाख रुपैयाँभन्दा बढी बींमाक भएको कुनै पनि बीमा घुम्ती बीमा बापत गर्न नपाइने व्यवस्था छ । त्यसरी नै सिंगल प्रिमियम पोलिसी, एकल बीमाशुल्क र बैदेशिक रोजगारी म्यादी जीवन बीमा पनि बीमा कम्पनीहरुले गर्न नपाईने व्यवस्था गरिएको छ ।
निर्जीवन बीमा कम्पनीहरुले पनि घुम्ती बीमा अन्तर्गत सामुद्रिक, हवाई, इन्जिनियरिंग तथा मोटर बीमा गर्न नपाइने व्यवस्था गरिएको छ ।
