आजदेखि नयाँ ब्याजदर लागु : बैंकिङ प्रणालीमा ११ खर्ब बढीको तरलता कायमै, ब्याजदरमा दबाब

काठमाडौं । माघ महिनाका लागि वाणिज्य बैंकहरूले सार्वजनिक गरेको नयाँ ब्याजदर तालिकाले बैंकिङ प्रणालीमा तरलता अत्यधिक रहेको संकेत स्पष्ट रूपमा दिएको छ। सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकमध्ये १२ बैंकले पुसको तुलनामा माघमा निक्षेपको ब्याजदर घटाएका छन् भने ७ बैंकले व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपमा दिने अधिकतम ब्याजदर यथावत् राखेका छन्। यसबीच प्राइम कमर्सियल बैंकले भने अपवादस्वरूप ब्याजदर बढाएको छ।

पुस महिनामा व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपको अधिकतम ब्याजदर ५.५५ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो।

कुन बैंकको ब्याज कति ?

माघ महिनामा व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपमा सबैभन्दा धेरै ब्याज दिने बैंकको रूपमा ग्लोबल आइएमई बैंक अग्रस्थानमा देखिएको छ। बैंकले अधिकतम ५.५ प्रतिशत ब्याजदर सार्वजनिक गरेको छ। त्यसपछि नेपाल बैंक, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, एनआइसी एसिया बैंक, एनएमबी बैंक तथा नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकले अधिकतम ५ प्रतिशत ब्याजदर कायम गरेका छन्।

सबैभन्दा कम ब्याजदर भने स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकले दिएको छ, जसको अधिकतम ब्याजदर ४.३६ प्रतिशत मात्रै रहेको छ। कृषि विकास बैंक, एभरेष्ट बैंक, लक्ष्मी सनराइज बैंक, माछापुच्छ्रे बैंक, कुमारी बैंक, सानिमा बैंक, सिटिजन्स बैंकलगायत अधिकांश बैंकहरूले पुसको तुलनामा माघमा ब्याजदर घटाएका छन्।

यसबीच प्राइम कमर्सियल बैंकले व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपको ब्याजदर ४.२५ प्रतिशतबाट बढाएर ४.४० प्रतिशत पुर्‍याएको छ।

रेमिटेन्स खातामा आकर्षण

बैंकहरूले वैदेशिक रोजगारीबाट भित्रिने रेमिटेन्सलाई बैंकिङ प्रणालीमा आकर्षित गर्ने उद्देश्यले रेमिटेन्स खातामा व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपभन्दा करिब एक प्रतिशत बढी ब्याजदर उपलब्ध गराइरहेका छन्। यसलाई स्थिर निक्षेप संकलनको रणनीतिका रूपमा बैंकहरूले लिएका छन्।

किन घट्दैछ ब्याजदर ?

पछिल्लो समय बैंकहरूसँग कर्जा लगानी योग्य रकम अत्यधिक बढेपछि ब्याजदर निरन्तर घट्दै गएको हो। हाल बैंकिङ प्रणालीमा करिब ११ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढी कर्जा दिन मिल्ने अतिरिक्त तरलता रहेको छ। कर्जा माग कमजोर हुँदा बैंकहरू अतिरिक्त रकम राष्ट्र बैंकमा राख्न बाध्य भएका छन्।

कर्जा विस्तार नहुँदा बैंकहरूले पछिल्लो समय २.६७ प्रतिशतदेखि ३ प्रतिशतसम्मको न्यून ब्याजदरमा राष्ट्र बैंकमा रकम राखिरहेका छन्। नेपाल राष्ट्र बैंकले पनि एक वर्षे ऋणपत्र जारी गर्दै बैंकिङ प्रणालीबाट अतिरिक्त तरलता सोसिरहेको छ। यसरी राष्ट्र बैंकमा थुप्रिएको रकम हाल ८ खर्ब ७३ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ।

बैंकिङ प्रणालीको अवस्था

हाल बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले कुल ७६ खर्ब ५९ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरेका छन् भने त्यसको तुलनामा कर्जा लगानी ५७ खर्ब २८ अर्ब रुपैयाँमा सीमित रहेको छ। निक्षेप र कर्जाबीचको ठूलो अन्तरले बैंकिङ प्रणालीमा तरलता प्रशस्त भए पनि आर्थिक गतिविधि अपेक्षाकृत सुस्त रहेको संकेत गर्दछ।

माघ महिनाको ब्याजदरले निक्षेपकर्ताको प्रतिफल घट्दै गएको देखाए पनि बैंकिङ प्रणालीको स्थायित्व र तरलता व्यवस्थापनका हिसाबले अवस्था सहज बनेको देखिन्छ। कर्जा मागमा उल्लेख्य सुधार नआएसम्म ब्याजदर तत्काल उकालो लाग्ने सम्भावना न्यून देखिन्छ। आर्थिक गतिविधि विस्तार, निजी क्षेत्रको लगानी वृद्धि र कर्जा प्रवाहमा गति आएपछि मात्र ब्याजदर पुनः बढ्ने अपेक्षा गर्न सकिने अवस्था रहेको छ।