काठमाडौं । बैंक तथा वित्तीय संस्थाले समयमै कर्जा असुली गर्न नसक्दा पछिल्लो समय गैरबैंकिङ सम्पत्तिको आकार तीव्र रूपमा विस्तार हुँदै गएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको पछिल्लो तथ्यांकले बैंकिङ प्रणालीभित्र बढ्दो जोखिमको संकेत गरेको छ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को कात्तिक मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको गैरबैंकिङ सम्पत्ति ५१ अर्ब ७ करोड ६० लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को सोही अवधिमा यो रकम ३८ अर्ब २६ करोड १० लाख रुपैयाँ मात्र थियो।
गैरबैंकिङ सम्पत्ति बढेसँगै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको निष्क्रिय कर्जा (एनपीएल) पनि उकालो लागिरहेको छ। चालु आर्थिक वर्षको कात्तिक मसान्तसम्म औसत निष्क्रिय कर्जा ५.२६ प्रतिशत पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ४.४२ प्रतिशत रहेको थियो।
सबैभन्दा बढी गैरबैंकिङ सम्पत्तिको भार वाणिज्य बैंकहरूमा देखिएको छ। कात्तिक मसान्तसम्म सञ्चालनमा रहेका २० वटा वाणिज्य बैंकहरूको औसत निष्क्रिय कर्जा ५.०३ प्रतिशत रहँदा गैरबैंकिङ सम्पत्ति ४३ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा वाणिज्य बैंकहरूको निष्क्रिय कर्जा ४.५३ प्रतिशत र गैरबैंकिङ सम्पत्ति ३२ अर्ब ३३ करोड ७० लाख रुपैयाँ थियो। यस आधारमा एक वर्षमै वाणिज्य बैंकहरूको गैरबैंकिङ सम्पत्ति १० अर्ब ८५ करोड रुपैयाँभन्दा बढीले बढेको छ।
विकास बैंकहरूमा पनि गैरबैंकिङ सम्पत्तिको आकार क्रमशः बढ्दो क्रममा छ। कात्तिक मसान्तसम्म सञ्चालनमा रहेका १७ वटा विकास बैंकहरूको औसत निष्क्रिय कर्जा ६.०३ प्रतिशत पुगेको छ भने गैरबैंकिङ सम्पत्ति ४ अर्ब ८४ करोड ३० लाख रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा विकास बैंकहरूको निष्क्रिय कर्जा ४.३७ प्रतिशत र गैरबैंकिङ सम्पत्ति ३ अर्ब ६६ करोड ३० लाख रुपैयाँ थियो।
त्यसैगरी, फाइनान्स कम्पनीहरूको अवस्था झनै चुनौतीपूर्ण देखिएको छ। चालु आर्थिक वर्षको कात्तिक मसान्तसम्म सञ्चालनमा रहेका १७ वटा फाइनान्स कम्पनीहरूको औसत निष्क्रिय कर्जा १२.५२ प्रतिशत पुगेको छ। सो अवधिमा उनीहरूको गैरबैंकिङ सम्पत्ति ३ अर्ब ४ करोड ३० लाख रुपैयाँ पुगेको छ। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा फाइनान्स कम्पनीहरूको निष्क्रिय कर्जा १०.८४ प्रतिशत र गैरबैंकिङ सम्पत्ति २ अर्ब २६ करोड १० लाख रुपैयाँ रहेको थियो।
