काठमाडौँ। आज मे १ विश्व मजदुर दिवस । नेपाल सहित आज विश्वभर १३७ औँ अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदै छ।
औपचारिक तथा अनौपचारिक क्षेत्रका श्रमिकहरूले न्यूनतम पारिश्रमिक, सामाजिक सुरक्षा, पेशागत विकास र श्रमको सम्मान सुनिश्चित गर्नुपर्ने माग गर्दै हरेक वर्ष मे १ मा योे दिवस मनाउँदै आएका छन्।
https://www.youtube.com/watch?v=wEy356OgPvg&t=484s
आज १३७ औँ अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस मनाइरहँदा नेपालमा श्रमिकमैत्री नीतिहरू प्रभावकारी रूपमा हालसम्म पनि कार्यान्वयनमा आउन नसकेको गुनासो अझै कायम छ।
किन मनाइन्छ अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस ? यस्तो छ इतिहास
सन् १८८६ मा अमेरिकाको सिकागोमा ‘आठ घन्टा काम, आठ घन्टा मनोरञ्जन र आठ घन्टा आराम’ नारासहित सुरु भएको मजदुर आन्दोलनको सम्झनामा विश्वभर श्रमिक दिवस मनाइन्छ ।
सो आन्दोलनको क्रममा सिकागोको हेय मार्केट भन्ने ठाउँमा बम विस्फोट भयो । सो बम विस्फोट कसले गराएको भन्ने नखुले पनि प्रहरीले आन्दोलनरत मजदुरमाथि व्यापक दमन गर्यो । प्रहरीको गोली लागि सात जना मजदुरको मृत्यु भयो । मजदुर आन्दोलनले अन्ततः सफलतासमेत हासिल गर्यो ।
https://aarthikvoice.com/archives/89244
त्यसपछि सन् १८८९ मा फ्रान्सको पेरिसमा सम्पन्न विश्वका श्रम सङ्गठन एवम् श्रमिक नेताको बैठकले विश्व श्रमिक दिवस विश्वभर मनाउने निर्णय गरेको हो । त्यस यता सन् १८९० देखि हरेक वर्ष अङ्ग्रेजी महिनाको मे १ तारिखमा श्रमिक दिवस मनाउन सुरु गरियो ।
विश्वका मजदुरले यस दिवसलाई पर्वका रुपमा लिँदै आफ्ना हकअधिकारको सुनिश्चितताका लागि सरकार र रोजगारदातालाई दबाब दिने उद्देश्यले विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउँछन् । नेपालमा समेत मजदुर सङ्गठनले विभिन्न कार्यक्रम गरी यो दिवस मनाउने गरेका छन् ।
नेपालमा भने श्रमिक आन्दोलन २००३ सालमा विराटनगर जुट मिलबाट सुरु भएको मानिन्छ। नेपालमा विराटनरगमा २००७ सालमा मजदुर आन्दोलनसँगै यो दिवस मनाइन थालिएको हो । विसं २०४६ को राजनीतिक परिवर्तनसँगै नेपालमा यो दिवसमा सार्वजनिक बिदा दिन थालियो ।
https://www.youtube.com/watch?v=50jHZoJg4ig&t=448s
नेपालमा राष्ट्रिय जनगणना २०७८ ले १ करोड १० लाख ३८ हजार मानिस कुनै न कुनै किसिमको रोजगारमा संलग्न रहेको देखाएको छ। यसमध्ये कृषि, वन र माछापालनमा ५० प्रतिशत, सामान्य वा प्राथमिक पेशामा २३ प्रतिशत, सेवा तथा वस्तु बिक्रीमा करिब ६ प्रतिशत संलग्न छन्।
