बुर्गेन्स्टक (स्विट्जरल्यान्ड) । मध्यपूर्वमा बढ्दो तनाव कम गर्ने उद्देश्यले सुरु गरिएको इरान र अमेरिकाबीचको वार्ताले प्रारम्भिक चरणमै केही सकारात्मक संकेत दिएको छ। मध्यस्थकर्ताहरूका अनुसार दुवै पक्षले हर्मुज जलघाँटी खुला राख्ने तथा लेबनानमा पुनः द्वन्द्व नचर्किने वातावरण बनाउन सहमति जनाएका छन्।
स्विस रिसोर्ट बुर्गेन्स्टकमा सम्पन्न पहिलो चरणको छलफलपछि पाकिस्तान र कतारले वार्ता रचनात्मक वातावरणमा अघि बढेको बताएका छन्। प्राविधिक तहमा थप संवाद अघि बढाउन आवश्यक संयन्त्र तयार पारिएको र सम्भावित गलतफहमीबाट तनाव बढ्न नदिन प्रत्यक्ष सम्पर्क च्यानल स्थापना गर्ने सहमति भएको जनाइएको छ।
लेबनानमा पुनः हिंसा नहोस् भन्ने उद्देश्यले सम्बन्धित पक्ष र त्यहाँका अधिकारीबीच समन्वय गर्न ‘डि–कन्फ्लिक्सन सेल’ गठन गरिएको छ। प्राविधिक छलफल आगामी दिनहरूमा पनि स्विट्जरल्यान्डमै जारी रहने बताइएको छ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स र इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफको नेतृत्वमा रहेका प्रतिनिधिमण्डलबीच आइतबार औपचारिक वार्ता सुरु भएको हो। प्रारम्भिक सहमतिअनुसार यो वार्ता प्रक्रिया करिब दुई महिनासम्म अघि बढ्नेछ।
यसअघि इजरायल र अमेरिकाको संयुक्त आक्रमणपछि इरानले हर्मुज जलघाँटी क्षेत्रमा आवागमनमा अवरोध सिर्जना गरेपछि क्षेत्रीय तनाव चर्किएको थियो। त्यसपछि इरान समर्थित समूह हिजबुल्लाह र इजरायलबीचको द्वन्द्वले लेबनानलाई पनि प्रभावित बनाएको थियो।
पछि दुवै पक्षबीच युद्ध अन्त्यका लागि समझदारी भए पनि लेबनानमा छिटपुट झडप जारी नै रहेको छ। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले मध्यस्थताका प्रयासलाई सकारात्मक बताउँदै लेबनानमा शान्ति स्थापनातर्फ प्रगति भएको उल्लेख गरेका छन्। उनले केही आर्थिक प्रतिबन्ध खुकुलो पारिएको र पुनर्निर्माणका पहलहरू सुरु भएको जानकारी दिएका छन्।
वार्ताको सुरुआतमा भने तनाव देखिएको थियो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि कडा चेतावनी दिएपछि केही समयका लागि इरानी टोली वार्तास्थलबाट बाहिरिएको थियो। दुवै पक्षबीच तीव्र बयानबाजी भए पनि वार्ता पुनः अघि बढाइएको हो।
यसैबीच इजरायलले दक्षिण लेबनानमा आफ्नो सैन्य उपस्थिति जारी राख्ने संकेत दिएको छ। क्षेत्रको अवस्था संवेदनशील रहे पनि आइतबारसम्म ठूलो सैन्य भिडन्तको खबर भने आएको छैन। स्थानीय बासिन्दा सावधानीका साथ घर फर्किन थालेका छन्।
लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार हालसम्मको द्वन्द्वमा चार हजारभन्दा बढी मानिसको ज्यान गइसकेको छ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति भान्सले यस वार्तालाई ऐतिहासिक अवसरका रूपमा व्याख्या गर्दै दुवै पक्षले सहकार्य गरेमा मध्यपूर्वमा स्थायी शान्तिको सम्भावना रहेको बताएका छन्। तर इरानसँग सम्बन्धित क्षेत्रीय सशस्त्र समूहहरूको विषयमा ठोस प्रगति भएको संकेत भने अझै देखिएको छैन।
यसबीच इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले आफ्नो देशले युरेनियम संवर्धनको अधिकार नत्याग्ने स्पष्ट पार्दै आणविक हतियार निर्माण गर्ने कुनै उद्देश्य नरहेको पुनः दोहोर्याएका छन्।
