ज्योति विकास बैंकको CSR: नाफाभन्दा माथि उठेर समाज रूपान्तरणतर्फ

ज्योति विकास बैंकले CSRलाई दीर्घकालीन सामाजिक विकाससँग जोडिएको प्रतिबद्धताका रूपमा अघि बढाएको छ। बैंकले आफ्नो खुद नाफाको १.५ प्रतिशत ‘हाम्रो विकास प्रवर्द्धन कोष’ मार्फत सामाजिक क्षेत्रमा लगानी गर्दै आएको छ, जुन नियामकीय आवश्यकताभन्दा ५० प्रतिशत बढी हो।

बैंकका कार्यक्रमहरू केवल व्यापारिक उपस्थितिमा सीमित छैनन्। शाखा नभएका दुर्गम जिल्लाहरूमा समेत स्वास्थ्य, शिक्षा र समुदाय सशक्तिकरणका कार्यक्रम सञ्चालन गरिँदै आएका छन्। यसले CSR नीतिमा व्यवसायिक स्वार्थभन्दा सामाजिक आवश्यकतालाई प्राथमिकता दिइएको देखाउँछ।

बैंकको ‘बेबी वार्मर वितरण परियोजना’ स्वास्थ्य क्षेत्रमा गरिएको सबैभन्दा प्रभावकारी पहलमध्ये एक मानिएको छ। राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रसँगको सहकार्यमा सञ्चालन गरिएको यस कार्यक्रमले नवजात शिशु हाइपोथर्मिया र मृत्युदर जस्ता गम्भीर जनस्वास्थ्य चुनौतीलाई सम्बोधन गरेको छ।

समयपूर्व जन्मिएका, कम तौल भएका तथा स्रोत–सीमित स्वास्थ्य संस्थामा जन्मिएका शिशुहरू हाइपोथर्मियाको उच्च जोखिममा रहने गर्छन्। आवश्यक ताप व्यवस्थापनको अभावमा मृत्युको जोखिम बढ्ने अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै बैंकले स्वदेशी प्रविधिमा आधारित बेबी वार्मर वितरण सुरु गरेको हो।

विगत ६ वर्षमा देशका ४३ जिल्लामा ७३ वटा बेबी वार्मर वितरण गरिएको छ। जिल्ला अस्पताल, सामुदायिक अस्पताल, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र तथा ग्रामीण स्वास्थ्य चौकीसम्म यी उपकरणहरू पुर्‍याइएको छ। यसबाट ७ हजारभन्दा बढी नवजात शिशुको जीवन रक्षा तथा स्वास्थ्य सुधारमा सहयोग पुगेको अनुमान गरिएको छ।

बैंकले आफ्नो सामाजिक उत्तरदायित्व (CSR) कार्यक्रमअन्तर्गत शारीरिक तथा सामाजिक चुनौती सामना गरिरहेका व्यक्तिहरूको जीवनस्तर सुधार गर्न विभिन्न सशक्तिकरणमूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ।

आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा बैंकले जन्मजात अवस्था, स्वास्थ्य जटिलता वा दुर्घटनाका कारण हात गुमाएका ४५ बालबालिकालाई कृत्रिम हात प्रदान गरेको थियो। यस सहयोगले ती बालबालिकालाई लेख्ने, खाने, अध्ययन गर्ने र खेल्ने जस्ता दैनिक गतिविधि स्वतन्त्र रूपमा गर्न सक्षम बनाएको बताइएको छ।

बैंकका अनुसार, यो पहल केवल भौतिक सहयोगमा सीमित नभई बालबालिका तथा उनीहरूका परिवारमा आत्मविश्वास, भावनात्मक स्थिरता र सामाजिक सहभागिता बढाउने उद्देश्यले गरिएको हो। यसले उनीहरूको आत्मनिर्भरता र जीवनप्रतिको सकारात्मक दृष्टिकोण विकास गर्न सहयोग पुगेको छ।

त्यस्तै, दृष्टिविहीन व्यक्तिहरूको सहज आवागमनका लागि बैंकले नेपाल ब्लाइन्ड एसोसिएसनमार्फत १०० वटा सेतो छडी वितरण गरेको छ। यी सहायक उपकरणहरूले दृष्टिविहीन व्यक्तिहरूलाई शिक्षा, रोजगारी तथा सामाजिक गतिविधिमा सक्रिय सहभागिता जनाउन मद्दत गरेको बैंकले जनाएको छ।

बैंकका यी कार्यक्रमहरूले CSR लाई केवल दायित्वका रूपमा नभई सामाजिक सशक्तिकरण, समावेशीकरण र मर्यादाको पुनर्स्थापनासँग जोडिएको गहिरो अवधारणाका रूपमा अघि बढाइरहेको संकेत गरेको छ।

ज्योति विकास बैंकले क्यान्सर पीडित बालबालिकाको उपचार सहयोग, आँखाको परीक्षण तथा मोतियाबिन्दु शल्यक्रियामा योगदान दिएको छ।

त्यसैगरी, सरकारी कलेजहरूमा बिजनेस इन्क्युबेशन सेन्टर स्थापना, सीपयुक्त व्यक्तिलाई सिलाइ मेसिन वितरणमार्फत स्वरोजगार प्रवर्द्धन गरिएको छ। शिक्षा क्षेत्रमा स्मार्ट बोर्ड वितरण गरी डिजिटल पहुँच विस्तार गरिएको छ।

नेपालको सबैभन्दा दुर्गम माथिल्लो डोल्पाका बस्तीहरूमा उज्यालो पहुँच विस्तार गर्दै Jyoti Bikash Bank ले सौर्य बत्ती वितरण कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ।

राष्ट्रिय विद्युत् ग्रिड तथा आधारभूत सेवाबाट टाढा रहेको यस क्षेत्रमा बैंकले ५० घरपरिवारलाई सौर्य बत्ती वितरण गरेको हो।

यस पहलले बालबालिकाको अध्ययन समय बढाउनुका साथै दैनिक जीवन र उत्पादकत्वमा सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। पहिले सीमित दिनको उज्यालोमा निर्भर रहन बाध्य विद्यार्थीहरू अब सूर्यास्तपछि पनि सुरक्षित रूपमा अध्ययन गर्न सक्षम भएका छन्। बैंकका अनुसार, यो कार्यक्रम दुर्गम समुदायमा शिक्षा, अवसर र आशाको नयाँ ढोका खोल्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको हो।

बैंकले आफ्नो CSR गतिविधिमार्फत जिम्मेवार बैंकिङको वास्तविक मापन खर्च वा परियोजनाको संख्यामा नभई समाजमा पर्ने दीर्घकालीन प्रभावमा आधारित हुने स्पष्ट सन्देश दिएको छ।

बैंकले दुर्गम क्षेत्र, स्वास्थ्य, शिक्षा, अपाङ्गता सहायता तथा उद्यमशीलता प्रवर्द्धनजस्ता क्षेत्रमा विभिन्न सामाजिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ।

यी पहलहरूले सीमान्तकृत समुदायलाई सशक्त बनाउँदै विकासलाई मानिस केन्द्रित बनाउने उद्देश्यलाई अघि बढाएको बैंकले जनाएको छ।