काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारमा उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयको नेतृत्व परिवर्तन हुने भएको छ। सुनसरी निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट निर्वाचित प्रतिनिधिसभा सदस्य इन्जिनियर दीपककुमार साहलाई नयाँ उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्रीका रूपमा नियुक्त गर्न प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले राष्ट्रपतिसमक्ष सिफारिस गरेका छन्।
यसअघि उद्योगमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालिरहेकी गौरीकुमारी यादवले बिहीबार पदबाट राजीनामा दिएपछि रिक्त भएको मन्त्रालयमा प्रधानमन्त्री शाहले साहलाई अघि सारेका हुन्। साहको शपथ ग्रहणसमेत बिहीबार नै हुने तयारी रहेको जनाइएको छ।
राजनीतिमा सक्रिय हुनुअघि लामो समय जलविद्युत् क्षेत्रमा काम गरेका साह इन्जिनियरिङ पृष्ठभूमिका व्यक्ति हुन्। पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पसबाट मेकानिकल इन्जिनियरिङमा स्नातक गरेका उनले प्राकृतिक स्रोत विकास विषयमा स्नातकोत्तर तहको अध्ययन पूरा गरेका छन्। जलविद्युत् क्षेत्रमा करिब २३ वर्ष काम गरेको अनुभव रहेको बताइन्छ।
२३ वर्ष जलविद्युत् क्षेत्रमा अनुभव
साहको व्यावसायिक पृष्ठभूमि मुख्यतः जलविद्युत् क्षेत्रसँग जोडिएको छ। इन्जिनियरका रूपमा लामो समय यस क्षेत्रमा काम गरेका उनी जलविद्युत् तथा प्राकृतिक स्रोत विकाससम्बन्धी विषयका जानकारका रूपमा पनि परिचित छन्।
नेपालको ऊर्जा क्षेत्रको विकास, जलस्रोतको उपयोग तथा जलविद्युत् परियोजनासँग सम्बन्धित विषयमा उनको लामो अनुभव रहेको छ। प्राविधिक पृष्ठभूमिबाट राजनीतिमा आएका साहका लागि अब उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयको जिम्मेवारी नयाँ चुनौतीका रूपमा रहनेछ।
उद्योग मन्त्रालयको कार्यक्षेत्र उद्योग, लगानी, व्यापार, आपूर्ति व्यवस्थापन, बजार नियमनलगायतका विषयसँग जोडिएको छ। त्यसैले इन्जिनियरिङ तथा जलविद्युत् क्षेत्रको अनुभवलाई उनले मन्त्रालयको नीतिगत जिम्मेवारीमा कसरी उपयोग गर्छन् भन्ने विषय चासोको रूपमा हेरिएको छ।
सीके राउतको पार्टीदेखि आफ्नै दलसम्म
साहको राजनीतिक यात्रा भने विभिन्न चरण पार गर्दै अघि बढेको देखिन्छ। उनी सीके राउत नेतृत्वको जनमत पार्टीसँग पनि आबद्ध थिए। जनमत पार्टीमा रहँदा उनले उपाध्यक्षको जिम्मेवारीसमेत सम्हालेका थिए।
जनमत पार्टीबाट अलग भएपछि साहले आफ्नै नेतृत्वमा राजनीतिक दलसमेत गठन गरेका थिए। यसक्रममा उनी सर्वोदय पार्टी तथा जनस्वराज पार्टीसँग पनि जोडिएका थिए।
पछि साह राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) मा प्रवेश गरेका थिए। फागुन २१ गते भएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनअघि रास्वपामा आबद्ध भएका साहले सोही पार्टीको तर्फबाट सुनसरी–४ बाट निर्वाचन लडेका थिए।
कांग्रेसका प्रभावशाली नेता कार्कीलाई हराए
सुनसरी–४ बाट प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा साहले नेपाली कांग्रेसका नेता ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीलाई पराजित गरेका थिए। कार्की नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेतामध्ये एक मानिन्छन्।
कार्कीलाई पराजित गर्दै प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित भएपछि साहको राजनीतिक परिचय थप स्थापित भएको थियो। प्राविधिक तथा जलविद्युत् क्षेत्रको अनुभवसहित संसद्मा पुगेका साह अब संघीय सरकारको महत्वपूर्ण मन्त्रालय सम्हाल्ने तयारीमा छन्।
इन्जिनियरिङ पृष्ठभूमिका नेता
साहको शैक्षिक पृष्ठभूमि पनि प्राविधिक क्षेत्रसँग सम्बन्धित छ। उनले पुल्चोक इन्जिनियरिङ क्याम्पसबाट मेकानिकल इन्जिनियरिङमा स्नातक तह पूरा गरेका छन्। त्यसपछि प्राकृतिक स्रोत विकास विषयमा स्नातकोत्तर अध्ययन गरेका छन्।
मेकानिकल इन्जिनियरिङ तथा प्राकृतिक स्रोत विकासको अध्ययन र जलविद्युत् क्षेत्रमा लामो व्यावसायिक अनुभवका कारण साहको पृष्ठभूमि अन्य राजनीतिक नेताभन्दा फरक देखिन्छ।
नेपालमा जलस्रोत, ऊर्जा, पूर्वाधार, उद्योग र लगानीका विषय एकअर्कासँग प्रत्यक्ष जोडिएका छन्। यस्तो अवस्थामा जलविद्युत् क्षेत्रको लामो अनुभव भएका व्यक्ति उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयको नेतृत्वमा आउनुलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।
अब उद्योग मन्त्रालयमा मुख्य चुनौती
उद्योगमन्त्रीका रूपमा साहसामु उद्योग क्षेत्रको विस्तार, लगानीको वातावरण सुधार, निजी क्षेत्रसँगको सम्बन्ध सुदृढीकरण तथा औद्योगिक पूर्वाधार विकासलगायतका विषय प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहनेछन्।
त्यस्तै स्वदेशी उत्पादन बढाउने, आयातमा निर्भरता घटाउने, रोजगारी सिर्जना गर्ने तथा उद्योगी–व्यवसायीका समस्या समाधान गर्ने विषय पनि मन्त्रालयका महत्वपूर्ण प्राथमिकतामा पर्न सक्छन्।
वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयसमेत सम्हाल्नुपर्ने भएकाले बजारमा वस्तुको सहज आपूर्ति, मूल्य नियन्त्रण, व्यापार सहजीकरण र उपभोक्ताको हित संरक्षणका विषयमा पनि उनको भूमिका महत्वपूर्ण हुनेछ।
विशेषगरी जलविद्युत् क्षेत्रमा २३ वर्षको अनुभव बोकेका साहले उद्योग तथा पूर्वाधार क्षेत्रमा आफ्नो प्राविधिक ज्ञानलाई नीतिगत निर्णयमा कसरी प्रयोग गर्छन् भन्ने विषय आगामी दिनमा महत्वपूर्ण रहनेछ।
यसरी हेर्दा इन्जिनियरिङ शिक्षा, जलविद्युत् क्षेत्रमा लामो व्यावसायिक अनुभव, विभिन्न राजनीतिक दलसँगको आबद्धता र पछिल्लो निर्वाचनमा प्रभावशाली राजनीतिक व्यक्तित्वलाई पराजित गर्दै प्रतिनिधिसभामा पुगेको पृष्ठभूमिसहित दीपककुमार साह प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारमा उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने तयारीमा छन्।
